vorm- en kleurkwaliteiten in de kunst
een fenomenologisch onderzoek naar het gebruik van vorm en kleur
Fenomenologisch onderzoek naar het gebruik van vorm en kleur in de kunst
 
 
                              
                     
            
 
".....Vormkrachten tijdens de prenatale ontwikkeling van een mens treden opnieuw zichtbaar naar buiten in de daaropvolgende levensloop......". Deze waarneming werd gedaan door Leonardo da Vinci.
 
 
De 'vormkrachten' heb ik in relatie kunnen brengen met kwaliteiten van 'planeetwerkingen' tijdens de prenatale ontwikkeling van een mens. De 'vormkrachten' worden het meest objectief en zichtbaar in het werk van beeldende kunstenaars.
 
Het onderzoek naar 'vormkrachten' in de beeldende kunst laat zich hieronder beknopt weergeven.

Met uitgangspunten, vorm van onderzoek, resultaten, en bronvermelding.
 
 
 
 
 
 
 
Het onderzoek
 
Achtereenvolgens wordt beschreven:
- de aanleiding tot dit fenomenologisch onderzoek
- het begin van het onderzoek en het opstellen van een aantal onderzoeksvragen,
- de gevolgde werkwijze,
- de eerste resultaten,
- en een verklaringsgrond voor de uitkomsten van dit onderzoek.
 
Aanleiding
 
In het kunstonderwijs was het mij een keer opgevallen dat twee verschillende leerlingen, een jongen en een meisje van 14 en 18 jaar, overeenkomende werkwijzen hadden.
Beide leerlingen tekenden heel exakt naar de waarneming. Waarbij de tekeningen scherp van contour waren, sterk in licht/donker uitgewerkt, en klein van opzet. Er werd langzaam en geconcentreerd gewerkt, waar andere leerlingen in dezelfde groep er zich snel vanaf maakten.
Bekend als ik was met astronomische, astrologische en kosmobiologische elementen, bleek dat deze twee leerlingen eenzelfde planeetaspekt hadden, een Venus conjunct Saturnus.
Bij nader onderzoek werd duidelijk dat er meerdere leerlingen waren aan te wijzen die datzelfde planeetaspekt hadden en ook overeenkomend tekenwerk lieten zien.
Ook bleek daarbij dat het planeetaspekt 'Venus conjunct Saturnus' van betekenis was als het voorkwam als geboortestand en progressies én als het optrad in de prenatale ontwikkeling van de leerling.
Deze ervaringen vonden plaats in de periode 1981-1982. De leerlingen waren tussen de 12 en 18 jaar.
Het betrof de conjuncties tussen Venus en Saturnus in de jaren 1963, 1965, 1967, 1970.
 
 
Onderzoek
 
In de zomer van 1982 heb ik het onderzoek uitgebreid naar het werk van professionele kunstenaars.
Een van de eerste kunstenaars was Picasso, die met de exakte datering van zijn kunstwerken, heel goed te gebruiken was om zijn stijlontwikkeling te vergelijken met de planeetaspekten in zijn prenatale ontwikkeling.
 
Onderzoeksvragen
 
Vraag 1 : Wat is het verband tussen de objectieve vorm- en kleurelementen in het beeldend werk van kunstenaars en de "vormkrachten" tijdens de prenatale ontwikkeling van deze kunstenaars?
 
Deze "vormkrachten" werden voor het eerst gezien én benoemd door Leonardo da Vinci. Da Vinci zag namelijk dat er schilders waren die de figuren in hun schilderijen te kleine hoofden gaven, en hij zag tevens dat deze schilders zelf te kleine hoofden hadden. Da Vinci had er ook een verklaring voor "... de ziel van een mens heeft eens zijn lichaam vormgegeven, en als deze mens later zelf scheppende bezig gaat, dan zie je in de figuren op hun schilderijen een gelijkenis met de schilder zelf..." (Trattato della Pittura).
 
Leonardo da Vinci noemde het "ziel", wij noemen het "vormkrachten in de prenatale ontwikkeling" van een mens. Uit het onderzoek blijkt verder dat deze "vormkrachten" worden gevormd door de "planeetaspekten" tijdens die prenatale ontwikkeling. We hebben dat kunnen aantonen met objectief, fenomenologisch materiaal in het werk van beeldende kunstenaars. Vele voorbeelden kunnen we hiervoor inmiddels aanvoeren, deze site doet daar verslag van.
 
Vraag 2 : Is er een verschil tussen de "vormkrachten" (= planeetaspekten) als deze voorkomen in de prenatale ontwikkeling van een mens en als ze aanwezig zijn als geboortestand?
 
Vraag 3 : Is er een aantoonbaar verband tussen de mens en makrokosmische elementen, als actuele planeetstanden?
 
 
 
 
Piet Mondriaan, ontwikkeling van abstraktie, 1912 = Mars conjunct Saturnus in de prenatale ontwikkeling
 
 
Pablo Picasso, ontstaan van de Guernica, 1937 = Zon/Mercurius conjunct Uranus in de prenatale ontwikkeling
 
 
Werkwijze
 
De werkwijze bestond steeds uit het vergelijken van de beeldende resultaten van een kunstenaar met de "vormkrachten" (= planeetaspekten) in zijn prenatale ontwikkeling en met de 'progressie' van de planeten. De chronologie van de kunstwerken konden we op deze manier vergelijken met de opeenvolgende planeetaspekten en met de kwaliteiten die aan deze planeten zijn toe te schrijven.
 
Als voorbeeld zien we hieronder de stijlverandering in het werk van Picasso, welke verandering wordt aangegeven door planeetaspekten in de prenatale ontwikkeling: Zon-Saturnus (blauwe periode), Zon-Jupiter (roze periode), Zon-Neptunus (Demoiselles d'Avignon), Venus-Jupiter (plastisch vormgeven), Venus-Saturnus (kubisme). Ik beschrijf kort Picasso op deze site, en meer uitgebreid op een geheel eigen site.
 
 
 
 
 
 
Onderzoek naar de objectieve kenmerken van kunst.
 
De schilderkunst en beeldhouwkunst laten zich uitstekend beschrijven in objectieve, voor iedereen zichtbare elementen, zoals we dat hierboven kunnen zien in het beeldoverzicht van het werk van Picasso dat ontstond tussen 1896 en 1910, waarin verschillen in vorm en kleur duidelijk te benoemen zijn, waarin ook de overgang van figuratief naar een eerste vorm van abstraktie te onderscheiden is.
 
De kenmerken van beeldende kunst kun je als volgt onderscheiden:
 
voorstelling    van figuratief, naar abstrakt, naar non-figuratief
stijlkenmerk   realistisch, impressionistisch, expressionistisch, kubistisch, abstrakt, e.a.
vormgebruik   tekenachtig, lineair, licht-donker, plastisch, rond, hoekig
kleurgebruik   monochroom, kleurkontrasten, complementair kontrast, simultaan kontrast, e.a.
kompositie      centrale kompositie, overall kompositie, symmetrie, a-symmetrie, en meer
ruimtelijkheid   licht-donker, plat, vlak, plastisch
perspectief      overlapping, verkleining, herhaling, centraalperspectief, vogelvluchtperspectief en meer
 
Al deze beeldaspekten zijn zichtbaar, voor iedereen waarneembaar, en objectief vast te stellen. Rood is rood en geen blauw, een vorm is rond en niet hoekig. Zo letterlijk kun je het bekijken. 
 
 
Eerste conclusies
 
Deze objectieve kenmerken van de beeldende kunst blijken een samenhang te vertonen met de "vormkrachten" (= kwaliteiten van planeetaspekten) tijdens de prenatale ontwikkeling van kunstenaars, en met de progressies en met de transits.
In het onderzoek bij een groot aantal kunstenaars hebben we de kwaliteiten van kunst in verband kunnen brengen met planeetaspekten.
Deze planeetaspekten komen bij verschillende kunstenaars steeds opnieuw voor en worden zichtbaar in overeenkomende, objectieve beeldkwaliteiten  in hun kunstwerken.
 
Om enkele voorbeelden te noemen:
 
 
 
De tijd waarop zo'n kunstenaar abstrakt of expressionistisch is gaan werken, kunnen we vaak aflezen in het tijdsverloop van de prenatale ontwikkeling, en wel zo dat één maanomloop binnen de prenatale ontwikkeling overeenkomt met 7 jaar in de levensloop van die kunstenaar. De gemiddelde prenatale ontwikkeling duurt 275 dagen, dat zijn 10 maanomlopen, wat gelijk staat aan 70 jaar in de levensloop.
 
Een voorbeeld:
 
Edgar Fernhout schilderde aanvankelijk realistisch, maar gaat rond 1957-1958 plotseling over tot abstraktie, zelfs tot non-figuratief werk. Het tijdstip van 1958 wordt exakt aangegeven door het moment in de prenatale ontwikkeling, dat de Zon conjunct Saturnus stond, op 14 mei 1912 (= 1958, in de levensloop van Fernhout). We laten dat zien in tabellen in het artikel over Fernhout.
 
Overzicht van de conclusies
 
Een volledig overzicht van onze conclusies geef ik in het artikel 'Samenvatting en Conclusies' en in de artikelen over Pluto, Neptunus, Uranus, Saturnus, Jupiter, Mars, Venus, Mercurius, en de Maanknopen (als Zon en Maan samenkomen in Zonsverduisteringen).
Deze 'Samenvatting en Conclusies' ben ik op dit moment aan het uitwerken.
 
 
 
Overeenkomsten bij kunstenaars
 
Picasso en Braque
 
We zien hieronder een voorbeeld van Picasso en Braque. Het zijn twee verticaal geplaatste tijd-banen, met de prenatale ontwikkeling (in het grijs), de geboortedatum (in het blauw) en de progressies daaropvolgend na de geboorte (in het zwart).
 
 
 
 
Het meest bijzondere in dit voorbeeld is wel de samenwerking tussen Picasso en Braque als zij samen het kubisme vormgeven. In bovenstaande overzicht zien we dat de progressies (in het zwart) van Picasso, van 20 november 1881, samenvallen met dezelfde datum in de prenatale ontwikkeling (in het grijs) van Braque. Dit gegeven correspondeerde met het jaar 1907, het jaar waarin beide kunstenaars elkaar voor het eerst ontmoet hebben. Guillaume Apollinaire nam in het najaar van 1907 Braque mee naar het atelier van Picasso, waar op dat moment "Les Demoiselles d'Avignon" te zien was.
Picasso en Braque werkten vanaf dat moment intensief samen. Ze zochten elkaar op in de ateliers en namen ook schilderijen van elkaar mee naar het eigen atelier om op door te werken. Dat deze samenwerking zo intensief plaatsvond, kunnen we zien in de onderstaande reeks werken uit 1908 tot 1913, waarvan de bovenste rij van Picasso is en de onderste rij van Braque. We beschrijven dit fenomeen uitgebreid in het artikel over het kubisme.
 
 
 
 
Robert en Sonia Delaunay
 
Een tweede voorbeeld hebben we gevonden in het echtpaar Robert en Sonia Delaunay.
Robert Delaunay ontwikkelde een kleurrijke variant op het bovenstaande kubisme. Apollinaire noemde deze variant het "Orfisme". Hieronder zien we daarvan enkele voorbeelden, links van Robert en rechts van Sonia.
 
 
                   
 
 
 
Cobra kunstenaars
 
 
 
Andere verbanden
 
Bij kunstenaars hebben we ook nog andere verbanden kunnen vaststellen die toe te schrijven zijn aan makrokosmische elementen.
 
De kontakten tussen Piet Mondriaan en Jacoba van Heemskerck kunnen we verklaren vanuit een makrokosmisch perspectief.
 
Ook de ontmoeting tussen Mondriaan en Harry Holtzman heeft makrokosmische dimensies.
 
 
 
 
Publikatie van de onderzoekgegevens
 
Het was in februari 2010 dat we rondliepen op een overzichtstentoonstelling van de schilder Edgar Fernhout in het Museum voor Moderne Kunst Arnhem. In de opstelling van de schilderijen konden we overduidelijk zien de plotselinge overgang van een realistische uitbeelding naar een volledig abstrakte manier van werken.
Bekend als we inmiddels waren met de makrokosmische en kosmobiologische elementen in creatieve processen, wisten we op dat moment dat we hier weer een voorbeeld zagen van aspekten met Saturnus.
Eenmaal thuis, namen we de planetentabellen ter hand, en precies op het moment dat Fernhout abstrakt ging schilderen, had hij een Zon conjunct Saturnus in zijn prenatale ontwikkeling.
 
Dit voorval deed ons besluiten om het onderzoeksmateriaal te gaan publiceren. Deze site 'astroarts.punt.nl' wordt op dit moment op deze plaats verder uitgewerkt.
 
Omdat het werk van Picasso zo veelzijdig was in stijl, in materiaal en in techniek, zijn we ertoe overgegaan om Picasso in een geheel eigen site 'picasso.punt.nl' uit te werken. deze site is nog in ontwikkeling. Het is inmiddels uitgeschreven tot aan het 'analytisch kubisme', de volgende stijlperiodes in het werk van Picasso worden op dit moment uitgeschreven.
 
Ook het werk en het leven van Mondriaan zijn we gaan uitwerken op een eigen site mondriaan.punt.nl Naar aanleiding van het feit dat op de gemeenschappelijke site over Mondriaan van het Haags Gemeentemuseum en de RKD (rijksdienst kunst documentatie) er een geboortehoroskoop van Mondriaan wordt getoond en besproken. Deze horoskoop krijgt een begeleidende tekst en uitleg, welke onjuistheden bevat.
Het bijzondere er aan is verder, dat Mondriaan deze horoskopen, het zijn er twee, heeft laten maken in 1911 en 1912, en dat hij deze bij zich heeft gehouden zijn hele leven lang. Het kwam tevoorschijn in zijn nalatenschap in 1944. Harry Holtzman, de vriend en toeverlaat in het New York van 1940-1944 en de enige erfgenaam van Mondriaan, heeft het uit zijn erfenis overgebracht naar het RKD in Nederland. 
Deze site mondriaan.punt.nl wordt op dit moment uitgeschreven. Het laat overduidelijk zien dat de abstrakte kunst zoals Mondriaan dat ontwikkeld heeft terug te vinden is in de Saturnus aspekten tijdens zijn prenatale ontwikkeling.
 
 
Deze planeetinvloeden tijdens de prenatale ontwikkeling doen zich natuurlijk ook voor bij ieder mens. Het uit zich dan in meer algemene ontwikkelingen in iemands levensloop. Het materiaal dat we in de loop der tijd tegenkwamen zijn we op een aparte site aan het uitwerken, op 'astropeople.punt.nl'  Deze site is nog in ontwikkeling.
 
 
Een verklaringsgrond  
 
Tijdens de prenatale ontwikkeling laten de planeetaspekten zich als kwaliteit  'IN-WIKKELEN' in een mens in wording, en nu blijkt dat na de geboorte deze planeetkwaliteiten zich weer 'ONT-WIKKELEN' in de levensloop van die mens.
De tijd in de prenatale ontwikkeling laat zich 'omzetten' naar de tijd in de daaropvolgende levensloop. De gemiddelde tijd van een zwangerschap van 275 dagen komt overeen met 10 maal de omloop van de Maan (27.5 dagen). Elke maanomloop komt overeen met 7 jaar in de levensloop: 10 x 7 = 70 jaar. Deze zogenaamde 'tijdsleutel' laat zich steeds opnieuw fenomenologisch vaststellen.
 
Elk mens, kunstenaar of niet, heeft een stukje 'verzelfstandigde kosmische tijd', dat als een soort 'biologische klok' afloopt. Eigenlijk kun je zeggen 'kosmobiologische klok'. Deze opvatting vinden we terug in uitspraken van Paracelsus.
 
Bij kunstenaars zien we de planeetkwaliteiten terug in de kenmerken van hun kunst. We komen dat tegen in uitspraken van Leonardo da Vinci.
Bij mensen in het algemeen zien we het terug in de ontwikkeling, in kansen, in wendingen binnen die levensloop, bij ieder mens weer anders. 
 
We hebben deze samenhang tussen mikrokosmos en makrokosmos voor het eerst kunnen vaststellen in het kunstonderwijs, in het beeldend werk van leerlingen.
 
 
 
Uitspraken van Kunstenaars en Filosofen.
 
Tijdens het onderzoek kwamen we uitspraken tegen van kunstenaars, filosofen en wetenschappers, die onze bevindingen onderstreepten. Hieronder zijn daarvan enkele voorbeelden beschreven.
 
Leonardo da Vinci
 
Leonardo da Vinci was het opgevallen, dat er schilders waren die in hun werk te kleine koppen schilderden, omdat ze zelf te kleine koppen hadden.
De uiterlijke verschijning van zo'n schilder zag je dan terug in het schilderwerk.
Da Vinci had daar een verklaring voor.
Hij zegt daarover, in zijn "Trattato della pittura", het volgende:
 
"De ziel van een mens heeft eens zijn lichaam opgebouwd, en als deze mens dan zelf scheppend bezig gaat, dan zie in het werk van deze kunstenaar overeenkomsten met het uiterlijk van de kunstenaar zelf." 
 
Deze uitspraak van Da Vinci komt overeen met onze eigen bevindingen. Het zijn vormkrachten (planeten) in de prenatale ontwikkeling die het eigen lichaam hebben vormgegeven, die daarna als vormkarakteristieken in de beeldende kunst tot uiting komen.
Da Vinci en ook andere kunstenaars als Picasso en Itten hebben deze overeenkomsten eveneens waargenomen. We beschrijven deze uitlatingen meer uitgebreid in de Categorie Kunstenaars. 
 
 
Renaissance
 
De bovenstaande uitspraak van Leonardo da Vinci staat niet op zichzelf. Het is gedaan in de tijd van de Renaissance, de tijd van het Neo-Platonisme en de natuurfilosofie. In deze periode ontstond een levendige belangstelling voor de Griekse Oudheid. De oude filosofische werken werden vertaald in het Latijn en in het Italiaans.
 
Marsilio Ficino kreeg van Cosimo de Oude de opdracht om de werken van Hermes Trismegistus te vertalen. In deze werken komt een geschrift voor, de "Tabula smaragdina", dat gaat over het verband dat bestaat tussen de mikrokosmos (= de mens) en de makrokosmos. 
 
 
Hermes Trismegistus
 
Hermes Trismegistus was een inspiratie voor de westerse alchemie en astrologie. Deze mythische figuur was bekend met de inzichten die de Egyptenaren hadden over de kosmos. Hij zou de onderstaande afbeelding gezien kunnen hebben in een tempel in Dendera, in de westelijke kapel van Osiris.
 
 
                                           
 
 
We zien de godin Noet, als een hemelgewelf geplaatst over de aarde heen, met daarop de Aard-god Geb, liggend in de houding van een menselijk embryo, onder invloed van de stralende krachten van de kosmos.
 
Hermes Trismegistus schrijft dan ook, vertaald in het Latijn:
 
                         "Quod est inferius, est sicut quod est superius.
                           Quod est superius, est sicut quod est inferius.
                           Ad perpetranda miracula rei unius."
 
                         "Wat beneden is, is zoals wat boven is.
                           Wat boven is, is zoals wat beneden is.
                           Om bewondering voor het ene op te wekken."
 
Hermes Trismegistus wijst daarmee op de wederzijdse betrekking van hemel en aarde, van kosmos en mens.
 
 
Paracelus
 
Paracelsus, een tijdgenoot van Leonardo da Vinci, heeft op basis van dit werk van Hermes Trismegistus zijn eigen visie ontwikkeld op de mens en op de geneeskunde.
 
 
                         "Dann ein Kindt / das empfangen wirt / das hat jetzt sein Himmel."
                         "Wie d'gross Himmel stehet / also Imprimirt er den Himmel in der Geburt."
 
                         (Want een kind dat ontvangen wordt, heeft nu zijn hemel.
                           Zoals de grote hemel staat, drukt hij zich in de hemel bij de geboorte uit)
 
 
In deze uitspraken van Paracelsus lezen we letterlijk dat elk mens tijdens zijn geboorte een afdruk van de makrokosmos met zich meeneemt. 
 
 
Vasari
 
Giorgio Vasari (1511 - 1574) was misschien de eerste geschiedschrijver op het gebied van de kunsten. Hij gaf in 1550 zijn "Vite" (Levens) uit, een verzameling van 175 levensbeschrijvingen van kunstenaars, in 1568 een nieuwe druk met maar liefst 250 levensbeschrijvingen.
Vasari sprak daarin openlijk over zijn opvattingen met betrekking tot de inzichten die hierboven genoemd zijn. Zo begint hij de levensbeschrijving van Leonardo da Vinci als volgt:
 
"Enorm zijn de gaven die men van de hemellichamen ziet neerdalen in de lichamen der mensen, vaak op natuurlijke, soms op bovennatuurlijke wijze; men kan zien hoe in één enkel lichaam een overvloed aan schoonheid, gratie en talent bijeenkomt, zodat van een dergelijk man alle handelingen, op welk gebied dan ook, zo goddelijk zijn dat hij andere mensen voorbijstreeft en duidelijk laat zien waar het om gaat: om een gave Gods, niet verworven door menselijke kunst. Dit zagen de mensen in Leonardo da Vinci....."
 
In dit voorbeeld zien we de vanzelfsprekendheid waarmee Vasari de makrokosmische betrekkingen benoemt. Dat was in zijn tijd geen vraag, meer een cons
 
 
Het fenomeen "Tijdgeest"
 
Interessant in dit opzicht is ook het fenomeen "tijdgeest". We hebben in de loop van dit onderzoek inzicht gekregen in dit verschijnsel.
 
Goede voorbeelden daarvoor zijn:
 - het Symbolisme, dat ontstond in de jaren 1890 tot 1900, met kunstenaars als Jan Toorop, en vele anderen.
 - het ontstaan van Abstraktie in de kunst rond 1910 tot 1914, met kunstenaars als Mondriaan, Kandinsky, Malewitch, e.a.
 - het optreden van de groep Cobra-kunstenaars, in de jaren 1948 tot1951, en ook nog daarna. 
 
 
 
 
 
                                     
                                     
                                     
                              In de bovenste rij schilderijen zien we de kwaliteit van Uranus: felle, harde kleuren = expressionisme
                               In de tweede rij wordt de kwaliteit van Saturnus zichtbaar: rechte en hoekige vormen = kubisme
                                De derde rij schilderijen geeft de kwaliteit van Neptunus weer: zachte kleuren = impressionisme
 
 
 
 
 
Cyclisch terugkerende patronen
 
In 1997 zijn we onze gegevens chronologisch gaan rangschikken. Daarbij zagen we jaargangen waarin veel mensen geboren waren, en we zagen eveneens dat er in bepaalde jaargangen opvallend veel politici geboren werden, en ook andere opvallende overeenkomsten tussen verschillende individuen.
Dit fenomeen liet zich koppelen aan verschillende cycli van planeetaspekten.
Een aantal daarvan hebben we reeds uitgewerkt.
 
   -  Jupiter-Uranus cyclus met de "Arabische Lente", dat begon in 2011, en meer,
   -  Jupiter-Pluto cyclus over politiek en macht, in het verleden én heden,
   - Jupiter-Saturnus cyclus  met een vergelijking tussen wel heel verschillende kwaliteiten,
   - Zon-Mars-Uranus cyclus, deze expressieve combinatie laat heel veel verschillende mensen zien,
   - Zon-Mars-Pluto cyclusdeze explosieve combinatie laat zich illustreren in sprekende voorbeelden.
 
 
Uitgangspunten en bronnen
 
We geven een overzicht van het bronnenmateriaal, waarin elementen van ons onderzoek zijn terug te vinden, als
 
   - uitspraken en bevindingen van kunstenaars, Da Vinci, e.a.
   - een kunsthistorische visie n.a.v het boek van Edward Lucie-Smith
   - de inzichten uit de oude Egyptische cultuur
   - de alchemistische visie van Paracelsus
   - psychoanalytische gezichtspunten van Carl Gustav Jung
   - het wetenschappelijk onderzoek van Michel Gauquelin.
   - de astro-wetenschappers Reinhold Ebertin, Robert D. Doolaard
   - de visie van de paragnost Gijsbert van der Zeeuw
 
 
 
 
 
 
 
De onderzoekgegevens blijven het eigendom van             Eg Sneek  © 1982 / 9 februari 2010
 

Reacties

Commentaar
Jouw naam/bijnaam
Website url
E-mail
Je Punt profiel
Hou mij op de hoogte
Ik wil op de hoogte gehouden worden
Dit is een verplicht veld
Lijst met albums
Beeldhouwers

Stijlen, vormen en materialen

Schilders

Stijlen, vormen en kleuren, materialen

Categorieën
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl