vorm- en kleurkwaliteiten in de kunst
een fenomenologisch onderzoek naar het gebruik van vorm en kleur
Abonneren
Abonneer je nu voor nieuwe artikelen in deze categorie!
Abonneren
Abonneer je nu voor nieuwe artikelen op deze website!
Laatste reacties
 
 
 
 
       
 
 
                                                      
 
Paul Gauguin kennen we als de schilder die Vincent van Gogh opzocht in Arles. Ze schilderden samen, bespraken de kunst van dat moment, en dronken samen een glas wijn in een van de uitgaansmogelijkheden in Arles. Deze ontmoeting kreeg een anti-climax in een knallende ruzie, waarbij Vincent van Gogh zijn oor afsneed. Paul Gauguin nam onmiddellijk de trein, terug naar Parijs. Dat vond allemaal plaats eind 1888.
Paul Gauguin kennen we misschien ook wel als de schilder die zich terugtrok op een van de eilanden in de Stille Oceaan. De schilderijen die hij daar maakte zijn warm van kleur, laten de inheemse bevolking zien, dat voor Europese normen exotisch overkomt.

In een onderzoek naar het gebruik van vorm en kleur in de beeldende kunst heb ik kunnen vaststellen, dat elke kunstenaar een soort "handschrift" heeft. Deze "persoonlijke stijl" is vaak terug te voeren op de 'vormkrachten' in de prenatale ontwikkeling van de kunstenaar.
Leonardo da Vinci schrijft daar reeds over in zijn "Trattato della Pittura". Hij zag, als een van de eersten, overeenkomsten tussen het uiterlijk van de schilder en zijn kunstuitingen.
Johannes Itten heeft deze overeenkomst ook kunnen vaststellen bij zijn leerlingen aan het Bauhaus. Itten schrijft daarover in zijn boek "The Art of Color".
In de schilderkunst van Gauguin zien we ook duidelijke overeenkomsten tussen de karakteristieken van zijn beeldend werk en 'vormkrachten' in zijn prenatale ontwikkeling en in de progressieve ontwikkeling.
Deze 'vormkrachten' zijn te herleiden tot planeetconjuncties in de prenatale ontwikkeling en in de daaropvolgende 'progressies' en in de zogenaamde 'transits'.
 
In onderstaande tekst beschrijf ik de volgende onderwerpen:
 
  - een korte biografisch schets van Paul Gauguin 
  - astrologische elementen die hierin een rol hebben gespeeld
  - het geheel wordt geïllustreerd met schilderijen uit alle perioden.
 
 
 
Paul Gauguin
 
Gauguin werd geboren op 7 juni 1848, om 10.00 uur in Parijs.

Gauguin verbleef enige jaren in Peru.
Op zesjarige leeftijd kwam hij terug in Frankrijk. Hij doorliep de zeevaartschool in Parijs en werkte een aantal jaren in de koopvaardij en later bij de marine.
Toen zijn moeder overleed in 1867, werd de beursmakelaar Gustave Arosa zijn voogd. Arosa had een grote collectie moderne kunst. Gauguin zag in het huis van Arosa in Parijs en in .... de grote voorbeelden van de Franse schilderkunst, Delacroix, De dochter van Gustave Arosa schilderde ook. Zij was het die Gauguin heeft leren schilderen met olieverf.
In 1970 kreeg Gauguin  door Gustave Arosa een baan bij een bank als assistent van een beurshandelaar.
 
Gauguin ontmoette bij Arosa ook zijn toekomstige vrouw, Mette, en trouwde in 1873 met haar. Ze kregen vijf kinderen.
Op de beurs verdiende Gauguin in die jaren 30.000 francs per jaar, overeenkomend met 125.000 $ nu. Hij kocht in die tijd kunst van impressionisten. Hij ontmoette de schilder Camille Pissarro, die hem introduceerde bij andere kunstenaars.
Gauguin ging zelf schilderen. Gauguin werkte in een impressionistische stijl,  huurde een atelier, en kreeg de gelegenheid om zijn werk te laten zien in de tentoonstellingen van de Impressionisten, in 1881 en 1882.
 
Toen in 1882 de beurs instortte en raakte Gauguin zijn baan kwijt. Na enkele omzwervingen, naar Kopenhagen en Parijs, kwam hij in 1886 in Pont Aven in Bretagne, waar hij met Émile Bernard en Paul Sérusier de "School van Pont Aven" oprichtte. Hier ontstond het zgn. 'cloisonnisme', een stijl van schilderen, gekenmerkt door de heldere kleurvlakken en donkere contourlijnen. Deze techniek was afgeleid van de glas-in-lood techniek.
 
In 1887 vertrok Gauguin uit Parijs om te ontsnappen aan de heersende cultuur. Hij verkocht geen enkel schilderij, en de invloed van Seurat en het neo-impressionisme benauwde hem. Gauguin ging naar Panama om daar "als een wilde te gaan leven". Hij was in het gezelschap van een jonge schildervriend Charles Laval. Dit avontuur liep op niets uit, men verbleef nog enige tijd op Caribische eiland Martinique, om daarna terug te keren naar Parijs.

 
 
 
In februari 1888 was Gauguin weer terug in Bretagne. Hier ontstaat zijn eerste schilderij, waarin een vorm van Symbolisme zichtbaar wordt. Het is het werk "Het visioen na de preek".
We zien daarop twee voorstellingen die door een diagonaal worden gescheiden. Linksonder staan een aantal kerkgangers. Rechtsboven verschijnt het 'gevecht van Jacob met de Engel' als een visioen.
 
 
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 
Twee belangrijke invloeden laten zich in het voorgaande zien:
Een transit van Uranus over de Ascendant en Maan radix
 
Kijken we nu naar het complex van planeetinvloeden, dan kunnen we constateren dat vooral de transits, in combinatie met de prenatale planeetaspekten en de progressieve aspekten, aanwijzingen zijn voor de grillige levensloop van Gauguin.
 
In de periode tussen 1877 en 1879 liep de transit Uranus over de Ascendant en de Maan in de horoskoop van Gauguin.
 
In deze periode ontmoette hij Camille Pissarro, die hem aanspoorde om te gaan schilderen. Gauguin ontwikkelde zich van een amateurschilder tot een meer professioneel werkend kunstenaar, met een eigen atelier en meerdere tentoonstellingen. Camille Pissarro bracht hem ook in contact met andere kunstschilders. Als Gauguin zijn baan als effectenhandelaar kwijt raakt in 1882, is het niet verwonderlijk dat hij koos voor een bestaan als kunstschilder.
 
De transits van Neptunus en Pluto over de Zon en Venus van Gauguin
 
In de daaropvolgende periode gaan Neptunus en Pluto als transit over de Venus en de Zon in Tweeling in de geboortehoroskoop van Gauguin.
 
Deze Neptunus/Pluto conjunctie zien we terug in de stijlontwikkeling van het Symbolisme, dat ontstond in de jaren 1890 tot 1900. Het is een stijl waarin 'de verbeelding aan de macht' komt.
 
Het is ook een aanwijzing voor de ontwikkeling in de kunst van Gauguin, van een impressionistische techniek, naar een expressieve stijl waarin het symbolisme voor het eerst zichtbaar wordt.
 
"Dit jaar heb ik alles - de uitvoering en de kleur - opgeofferd aan stijl, omdat ik mezelf wilde dwingen iets anders te doen dan wat ik al kan".
 
Dat schrijft Gauguin in het jaar 1888 als hij het schilderij voltooide "Het visioen na de preek". Hierboven afgebeeld. Met dit doek breekt hij definitief met de impressionisten en luidt een nieuwe schilderstijl in die bekend werd als het Symbolisme.
 
--------------------------------------------------------------------------------------------
 
 
    
   
                                    Gauguin                  Les misérables                 1888
 
Vincent van Gogh vroeg aan Gauguin en aan Emile Bernard of ze portretten van elkaar wilden opsturen. In het voorjaar van 1888 schilderde Gauguin bovenstaand zelfportret, met op de achtergrond een schets van Emile Bernard. Gauguin associeerde het met Les misérables, de populaire roman van Victor Hugo. Hij identificeerde zichzelf met de held van het boek: "En Jean Valjean, die door de samenleving wordt onderdrukt, met zijn liefde, zijn kracht - is dat ook niet het zinnebeeld van de hedendaagse impressionist? Door hem naar mijn gelijkenis te schilderen heb je nu een beeld van mij, en van ons allemaal, arme slachtoffers van de maatschappij."

In de zomer van 1888 verbleef Gauguin in het plaatsje Le Pouldu in Bretagne. Hier ontwikkelde zich een "school van Pont Aven", waar Gauguin en Bernard een groep schilders om zich heen verzamelden. Charles Laval, Meyer de Haan, Paul Sérusier, Charles Filiger, en anderen. Hier ontstond de zogenaamde "Talisman". Een klein schilderijtje op hout, dat Paul Sérusier maakte op aanwijzingen van Gauguin. Sérusier nam het mee naar Parijs, waar het als voorbeeld diende voor weer andere schilders. Het schilderij laat een landschap zien, dat met felle kleuren, in vlakken is uitgewerkt. 


 
In oktober 1888 ging Gauguin naar Vincent van Gogh in Arles. Hij zou daar drie maanden blijven. Ze zouden samen schilderen. De twee mannen leerden veel van elkaar, maar ze lagen ook dikwijls met elkaar overhoop, Gauguin was koppig en arrogant, Van Gogh hartstochtelijk en ziek. Vincent van Gogh wilde "een atelier opzetten in het zuiden". Gauguin had heel andere ideeën, heel eigen opvattingen over het schilderen. Hun samenzijn was geen succes. Vincent van Gogh bedreigde Gauguin met een scheermes, op de avond van 23 december 1888, waarop Van Gogh zijn linkeroor afsneed. Gauguin keerde daarop terug naar Parijs.
 
In een artikel dat dateert van maart 1891 riep Albert Aurier, de criticus van het Symbolisme, Gauguin uit tot het boegbeeld van de moderne schilderkunst. Gauguin had enkele produktieve jaren achter de rug, hij kon bogen op een school bewonderaars, op tentoonstellingen, die veel publiciteit kregen, maar weinig succesvol waren. Gauguin was gedeprimeerd en wilde opnieuw weg uit Frankrijk. In 1891 vertrok Gauguin daadwerkelijk, nu naar Tahiti, in Stille Oceaan. Hier zou het werk ontstaan wat we zo van Gauguin kennen. De gloedvolle schilderijen van inlanders, van de natuur, met verwijzing naar de inheemse cultuur, met zijn verborgen symboliek.
 
 
   
                                        Gauguin                Haere Mai                1891
 
 
                          
 
 
 
 
                                    Gauguin            De Vrouw met de bloem           1891
 
 
           
                             Gauguin                Vrouwen aan het strand                     1891   
 
 
            

                      Gauguin                  De geest van de doden waakt                   1892
 
 
In 1893 gaat Gauguin nog éénmaal naar Frankrijk, om daarna definitief terug te gaan naar Tahiti.
 
 
          
                                      Gauguin                    Middagrust                      1894
 
 
                           
                                            Gauguin         Zelfportret         1896
 
Bovenstaand portret toont Gauguin in een periode in zijn leven waarin zijn gezondheid verslechterde. Hij werd zo depressief dat hij besloot een einde aan zijn leven te maken. De poging daartoe mislukte. Hij wilde daaraan voorafgaand nog een groot werk maken, als een laatste artistieke uiting. Dit werk "Waar komen we vandaan? Wie zijn we? Waarheen gaan wij? " staat hieronder afgebeeld.
"Voordat ik zou sterven", zo schreef hij, "wilde ik een groot doek schilderen dat ik in gedachten had, en die hele maand heb ik er dag en nacht aan gewerkt".
Het doek meet 139 x 375 cm.
 
 
   
                Gauguin      D'où venons-nous, Que sommes-nous? Où allons-nous?      1897
                          (Waar komen wij vandaan? Wat zijn wij? Waar gaan wij heen?)
 
Het schilderij moet van rechts naar links worden gelezen. Een klein kind symboliseert de aanvang van het leven, een oude vrouw, wachtend op de onontkoombare dood, het einde, met links van haar een witte vogel, dat symbool staat voor de menselijke ziel. Gauguin zag het doek als de afbeelding van een visioen.
 
"Helemaal rechts het slapende kind met de drie vrouwen die dicht bij elkaar zitten. Twee figuren in purperen kleren vertrouwen elkaar hun gedachten toe. Een in elkaar gedoken figuur heft de arm op en staart vol verbazing naar deze twee figuren die na durven denken over hun lot. In het midden staat een figuur die fruit plukt. Twee katten naast een kind, een witte geit, en een afgodsbeeld dat de armen opheft, naar het Onbekende. Tenslotte, naast een jonge figuur, de oude vrouw, met aan haar voeten een witte vogel met tussen zijn poten een hagedis, als symbool van de nutteloosheid van woorden. Alles speelt zich af aan de oever van een rivier in het woud. Op de achtergrond is de oceaan zichtbaar. De kleuren van het landschap, ofwel blauw, ofwel Veronees groen, harmoniëren met elkaar. De naakte figuren steken duidelijk af door hun oranje kleur.....
Ik heb dus een filosofisch werk gemaakt naar een thema dat vergelijkbaar is met het thema van het Evangelie. Ik vind het zelf een goed schilderij."
 
 
                             
                                            Gauguin      Het Witte Paard      1898
 
 
                           
                                           Gauguin       Twee Vrouwen       1899
 
 
                            
                                           Gauguin        Moederschap       1899
 
 
                     
                          Gauguin          Landschap van La Dominique, Hiva Oa      1903
 
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 
Geboortehoroskoop
 
In de onderstaande figuur zien we de geboortehoroskoop van Gauguin. Met de Ascendant in het teken Leeuw. In 1877 liep de transit Uranus daarover heen. Gauguin ging zich steeds meer bezighouden met het schilderen. Zijn expressie kreeg toen vorm.
 
Verder zien we Mars rijzend, links boven de horizon. In de progressieve loop van deze planeet, zal Mars uiteindelijk op de Ascendant van deze horoskoop komen te staan. Het geeft een aanwijzing voor het aktieve, rusteloze bestaan van Gauguin.
 
En wel heel belangrijk zijn De Zon en Venus in Tweeling. Vanaf 1888 liepen de transits van Neptunus en Pluto er over heen. Het is een aanwijzing voor het symbolische karakter van veel schilderijen van Gauguin.
 
 
 

 Geboortehoroskoop van Paul Gauguin, geboren op 7 juni 1848, om 10.00 uur, in Parijs.
 
 
Prenatale ontwikkeling en progressies en enkele transits
 
Als laatste tonen we de planeetaspekten tijdens de prenatale ontwikkeling van Gauguin. links in het onderstaande overzicht.
 
Met daarin Mars die door zijn retrograde gedurende lange tijd in het teken Stier blijft lopen. Het teken Stier is bij uitstek het teken voor schilders. Wat verder opvalt is de zonsverduistering in conjunctie met Saturnus, dat in de tijd samenvalt met Gauguin's tijdelijke terugkeer naar Frankrijk in 1893. Het is een periode waarin van alles lijkt te mislukken, en waarop hij definitief naar Tahiti terugkeert.
 
In het midden van de tabel staan de zgn. progressieve aspekten. Met daarin een aantal Jupiter aspekten, vanaf 1885. Het is het jaar waarin hij ruimtelijk gaat werken, eerst met de vermaarde keramist Ernest Chaplet. De planeet Jupiter zien we heel vaak bij beeldhouwers voorkomen. Voor Gauguin was zijn driedimensionale werk even belangrijk als zijn schilderijen. Hij hoopte dat zijn decoratieve en funktionele keramiek hem een vaste bron van inkomsten zou opleveren.
 
Verder zien we een progressieve Zon en Venus op de Mars staan in het 1893, het jaar waarop Gauguin zich definitief losmaakt van zijn banden met de Europese burgerlijke cultuur.
 
En als laatste, de progressieve Mars, op de Ascendant en op de Maan van Gauguin. Ook weer in het jaar 1893 als hij definitief vertrekt, en op de Maan, in het jaar 1899, als hij politiek aktief wordt. Hij begint zijn  eigen blad, Le Sourire (de Glimlach). Vervolgens wordt hij redacteur van het satirisch blad Les Guêpes (De Wespen). 
 
Tegelijkertijd met de progressieve Mars, heeft Gauguin een transit van Pluto op zijn Zon radix.

 

 
 
 
 
 
 
 
De onderzoekgegevens blijven het eigendom van        Eg Sneek © 1982 / 9 februari 2010

 












Lees meer...
Lijst met albums
Beeldhouwers

Stijlen, vormen en materialen

Schilders

Stijlen, vormen en kleuren, materialen

Categorieën
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl